ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 172 แจ้งความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญา: ตัวบท องค์ประกอบ คำอธิบาย แนวฎีกา

สรุปสั้นIn brief

มาตรา 172 (แจ้งความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญา) = ผู้ใดแจ้งข้อความอันเป็นเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาแก่พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี พนักงานสอบสวน หรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับSection 172 (false report of a criminal offence) — whoever makes a false statement concerning a criminal offence to a public prosecutor, a prosecuting officer, an inquiry official, or an official empowered to investigate criminal cases, in a way that may cause harm to another or the public, shall be liable to imprisonment not exceeding 2 years, or a fine not exceeding 40,000 baht, or both.

ตัวบทStatutory text

มาตรา 172 ผู้ใดแจ้งข้อความอันเป็นเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาแก่พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี พนักงานสอบสวน หรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

Section 172 Whoever gives a false statement concerning a criminal offence to a public prosecutor, a case prosecutor, an inquiry official, or an official empowered to investigate criminal cases, which may cause harm to another person or to the public, shall be liable to imprisonment not exceeding two years, or a fine not exceeding forty thousand baht, or both.

ปรับปรุง (as-at): 31 พ.ค. 2569 · ตัวบทเป็นสาธารณสมบัติ (พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฯ ม.7) ตรวจเทียบฉบับทางการของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาแล้วAs-at: 31 May 2026 · Public-domain text (Copyright Act s.7), cross-checked vs the official text. Unofficial EN — the Thai text prevails.

องค์ประกอบความผิดElements of the offence

องค์ประกอบภายนอกExternal elements

แจ้งข้อความอันเป็นเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาMakes a false statement concerning a criminal offence — เนื้อหาที่แจ้งต้องเป็นเรื่องเกี่ยวกับความผิดอาญาและเป็นเท็จthe reported content must relate to a criminal offence and be false
แก่พนักงานสอบสวน/เจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาto an inquiry official / official empowered to investigate — ผู้รับแจ้งต้องเป็นพนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี พนักงานสอบสวน หรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาthe recipient must be a public prosecutor, prosecuting officer, inquiry official, or official empowered to investigate criminal cases
อาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหายthat may cause harm to another or the public — ใช้เกณฑ์ 'อาจ' เสียหายthe test is that harm 'may' occur

องค์ประกอบภายในInternal element

เจตนา (รู้ว่าเท็จ)intent (knowing it is false) — ต้องรู้ว่าข้อความที่แจ้งเป็นเท็จthe actor must know the statement is false

อัตราโทษPenalty

จำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับimprisonment not exceeding 2 years, or a fine not exceeding 40,000 baht, or both.

คำอธิบายหลักกฎหมายDoctrine

มาตรา 172 เป็นบทเฉพาะของการแจ้งความเท็จเมื่อเนื้อหาเกี่ยวกับ 'ความผิดอาญา' และแจ้งต่อเจ้าพนักงานในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา (พนักงานสอบสวน ฯ) โทษหนักกว่ามาตรา 137 ทั่วไป การแยกจากมาตรา 137 อยู่ที่ (ก) เนื้อหาเกี่ยวกับความผิดอาญา และ (ข) ผู้รับแจ้งเป็นเจ้าพนักงานในกระบวนการยุติธรรมอาญา หากการแจ้งเท็จนั้นมุ่งจะแกล้งให้ผู้อื่นต้องรับโทษ จะเข้าเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 174 และหากนำความเท็จไปฟ้องคดีต่อศาลก็อาจเป็นฟ้องเท็จตามมาตรา 175 อีกกระทงหนึ่ง

Section 172 is the special provision for a false report where the content concerns a 'criminal offence' and is made to an official in the criminal-justice process (an inquiry official, etc.); its penalty is heavier than the general Section 137. It is distinguished from Section 137 by (a) content concerning a criminal offence and (b) a recipient who is an official in the criminal-justice process. Where the false report is intended to cause another to be punished, the aggravation in Section 174 applies; and where the false matter is then used to file a case in court, it may additionally constitute filing a false charge under Section 175.

ข้อสังเกต / ประเด็นที่มักเข้าใจผิดCommon pitfalls

ข้อควรระวังCaution1) ปรับเป็น ม.137 ทั้งที่เป็นการแจ้งเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาต่อพนักงานสอบสวน ซึ่งเข้า ม.172 2) ลืมเหตุฉกรรจ์ ม.174 เมื่อมุ่งแกล้งให้ผู้อื่นรับโทษ 3) แยกไม่ออกระหว่าง ม.172 (แจ้งต่อพนักงานสอบสวน) กับ ม.175 (ฟ้องเท็จต่อศาล)1) Classifying as Section 137 what is in fact a false report of a criminal offence to an inquiry official, which falls under Section 172. 2) Overlooking the Section 174 aggravation where the aim is to have another punished. 3) Failing to distinguish Section 172 (report to an inquiry official) from Section 175 (false charge filed in court).

แนวคำพิพากษาฎีกาที่เกี่ยวข้องRelated Supreme Court precedents

แนวคำพิพากษาต่อไปนี้เป็นการ เทียบเคียงตามนัยหลักที่ศาลฎีกาวางไว้ เรียบเรียงด้วยถ้อยคำของผู้จัดทำ มิใช่การคัดลอกคำพิพากษาThe following are framed by analogy to the principles laid down by the Supreme Court, restated in our own words — not reproductions of the judgments.

หลักที่ศาลฎีกาวางไว้Principles laid down2 แนวrulings

เทียบเคียงตามนัย ฎีกาที่cf. Dika4424/2547เทียบเคียงตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4424/2547cf. Dika 4424/2547
การที่ผู้แจ้งทราบความจริงอยู่แล้ว แต่ไปแจ้งต่อพนักงานสอบสวนให้ผิดไปจากความจริงเกี่ยวกับความผิดอาญา (เช่น รู้ว่ามิได้มีการปลอมลายมือชื่อ แต่ไปแจ้งว่ามีการปลอม) เป็นความผิดฐานแจ้งความเท็จตามมาตรา 172Where the informant already knows the truth but reports to an inquiry official contrary to it concerning a criminal offence (e.g., knowing no signature was forged yet reporting a forgery), the offence of false report under Section 172 is made out.
เทียบเคียงตามนัย ฎีกาที่cf. Dika1432/2554เทียบเคียงตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1432/2554cf. Dika 1432/2554
เมื่อมีการแจ้งความอันเป็นเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาต่อพนักงานสอบสวนแล้วยังนำความเท็จนั้นไปฟ้องคดีต่อศาลด้วย การกระทำย่อมเป็นความผิดทั้งฐานแจ้งความเท็จตามมาตรา 172 และฐานฟ้องเท็จตามมาตรา 175 อีกกระทงหนึ่งWhere a false report of a criminal offence is made to an inquiry official and the false matter is then also used to file a case in court, the act constitutes both a false report under Section 172 and filing a false charge under Section 175 as a separate count.

ตัวอย่างการวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ (IRAC)Worked example (IRAC)

ข้อเท็จจริง (สาธิต)Facts (illustrative)นาย ก. รู้ดีว่าตนทำสร้อยคอหายเอง แต่ต้องการกลั่นแกล้งนาย ข. จึงไปแจ้งต่อพนักงานสอบสวนว่านาย ข. ลักสร้อยคอของตนไป ทั้งที่ความจริงนาย ข. มิได้กระทำA, knowing he lost his own necklace, wishes to spite B and reports to an inquiry official that B stole his necklace, although in truth B did nothing.

I · Issueประเด็นI · Issue

การกระทำของนาย ก. เป็นความผิดฐานใดWhat offence has A committed?

R · RuleหลักกฎหมายR · Rule

มาตรา 172 ลงโทษการแจ้งข้อความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาต่อพนักงานสอบสวน ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นเสียหาย และมาตรา 174 เพิ่มโทษหากการแจ้งนั้นมุ่งแกล้งให้ผู้อื่นต้องรับโทษSection 172 punishes a false statement concerning a criminal offence made to an inquiry official that may cause harm to another; Section 174 increases the penalty where the report is intended to have another punished.

A · Application / AnalysisวินิจฉัยปรับบทA · Application / Analysis

นาย ก. รู้อยู่แล้วว่าไม่มีการลักทรัพย์ แต่แจ้งต่อพนักงานสอบสวนว่านาย ข. ลักทรัพย์ เป็นการแจ้งข้อความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาต่อพนักงานสอบสวน ซึ่งอาจทำให้นาย ข. เสียหาย จึงผิดมาตรา 172 (เทียบเคียงตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4424/2547) และเมื่อการแจ้งมุ่งจะแกล้งให้นาย ข. ต้องรับโทษทางอาญา ย่อมเข้าเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 174 ด้วยA already knew there was no theft yet reported to an inquiry official that B stole the necklace — a false statement concerning a criminal offence to an inquiry official that may harm B — so Section 172 is made out (cf. Dika 4424/2547); and as the report aimed to subject B to criminal punishment, the aggravation under Section 174 also applies.

C · ConclusionสรุปC · Conclusion

นาย ก. มีความผิดฐานแจ้งความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาตามมาตรา 172 ประกอบเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 174A is liable for a false report of a criminal offence under Section 172, together with the aggravation under Section 174.

ข้อสังเกตเชิงปฏิบัติPractice noteแยก ม.172 (แจ้งต่อพนักงานสอบสวน) จาก ม.137 (เจ้าพนักงานทั่วไป) และ ม.175 (ฟ้องต่อศาล) ให้ชัด และอย่าลืมเหตุฉกรรจ์ ม.174 เมื่อมุ่งแกล้งให้รับโทษClearly separate Section 172 (report to an inquiry official) from Section 137 (ordinary official) and Section 175 (charge filed in court); and do not overlook the Section 174 aggravation where the aim is to have another punished.

หมายเหตุทางวิธีวิเคราะห์. IRAC ย่อจาก Issue, Rule, Application/Analysis, Conclusion เป็นแบบแผนการจัดลำดับเหตุผลทางกฎหมายที่ใช้ในคณะนิติศาสตร์และงานเขียนกฎหมายสาย common law อย่างแพร่หลาย กล่าวโดยย่อคือ เริ่มจากกำหนดประเด็นข้อกฎหมาย วางหลักกฎหมายที่ใช้บังคับ นำข้อเท็จจริงมาปรับเข้ากับหลักนั้น แล้วจึงสรุปผลทางกฎหมาย วิธีนี้ช่วยให้การปรับบทเป็นลำดับ ตรวจสอบได้ และแยกข้อเท็จจริงออกจากข้อกฎหมายอย่างชัดเจน โปรดดู Guha, Ho, Nyarko & Ré (2022); Servantez, Barrow, Hammond & Jain (2024); Kang, Qu, Soon, Li & Trakic (2025). Method note. IRAC means Issue, Rule, Application/Analysis, Conclusion. It is a common-law legal-reasoning frame taught and used internationally to separate the legal question, governing rule, application of the rule to facts, and final conclusion. Contemporary scholarship treats IRAC as a reference frame for structured legal reasoning: Guha, Ho, Nyarko & Ré (2022); Servantez, Barrow, Hammond & Jain (2024); Kang, Qu, Soon, Li & Trakic (2025).

ตัวอย่างเพื่อการศึกษาให้เข้าใจง่ายเท่านั้น มิใช่คำแนะนำทางกฎหมายเป็นรายกรณี* Illustrative example for study only — not legal advice for any specific case.

มาตราที่เกี่ยวข้องRelated sections

ม.137 · แจ้งเท็จต่อเจ้าพนักงานทั่วไป (บททั่วไป)s.137 ม.173 · แจ้งว่ามีความผิดเกิดขึ้นทั้งที่ไม่มีs.173 ม.174 · เหตุฉกรรจ์ — มุ่งแกล้งให้รับโทษs.174 ม.175 · ฟ้องเท็จต่อศาลs.175

คำถามที่พบบ่อยFAQ

แจ้งความเท็จว่าถูกผู้อื่นทำผิดอาญา ผิดอะไรI falsely reported that someone committed a crime against me — what offence?

เป็นการแจ้งความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาตามมาตรา 172 และหากมุ่งแกล้งให้ผู้อื่นต้องรับโทษจะเข้าเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 174A false report of a criminal offence under Section 172; and if the aim was to have that person punished, the aggravation under Section 174 applies.

แจ้งความเท็จต่างจากฟ้องเท็จอย่างไรHow does a false report differ from filing a false charge?

แจ้งความเท็จ (ม.172) คือแจ้งต่อพนักงานสอบสวน/เจ้าพนักงานสืบสวน ส่วนฟ้องเท็จ (ม.175) คือเอาความเท็จไปฟ้องคดีอาญาต่อศาลA false report (Section 172) is made to an inquiry official / investigating officer; filing a false charge (Section 175) is taking the false matter to court as a criminal case.

เกี่ยวกับการเรียบเรียงEditorial imprint

เรียบเรียงโดยฝ่ายวิชาการ สำนักงานกฎหมายสากล เจ แอนด์ เอCompiled by the Academic Department, J&A INTERNATIONAL LAW

บทอธิบาย คำแปลภาษาอังกฤษ หมายเหตุเชิงวิธีวิทยา การคัดเลือก การจัดหมวดหมู่ และรูปแบบการนำเสนอในหน้านี้จัดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาและการอ้างอิงทั่วไป · ปรับปรุงล่าสุด 31 พฤษภาคม 2569The explanatory analysis, English translation, method notes, selection, organization, and presentation on this page are prepared for general education and reference · last updated 31 May 2026.

สงวนลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท สำนักงานกฎหมายสากล เจ แอนด์ เอ จำกัด เฉพาะส่วนที่เป็นงานสร้างสรรค์ของบริษัท ได้แก่ บทวิเคราะห์ คำอธิบาย คำแปล การเรียบเรียง การคัดเลือก การจัดหมวดหมู่ และองค์ประกอบการนำเสนอ ทั้งนี้ ตัวบทกฎหมาย คำพิพากษา คำสั่ง และเอกสารราชการซึ่งไม่เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 7 มิได้อยู่ภายใต้การสงวนลิขสิทธิ์นี้Copyright © 2026 J&A International Law Office Co., Ltd. All rights reserved in the firm’s original authorship, including analysis, explanations, translations, compilation, selection, arrangement, and presentation. This reservation does not cover statutes, judicial decisions, orders, or official documents that are not copyright works under Section 7 of Thailand’s Copyright Act B.E. 2537.

บทวิเคราะห์/ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อการศึกษา มิใช่คำแนะนำทางกฎหมายเป็นรายกรณีFor educational purposes; not legal advice for any specific case.

มาตรา 172 — แจ้งความเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาSection 172 — False report of a criminal offence