มาตรา 268 (ใช้หรืออ้างเอกสารปลอม) = ผู้ใดใช้หรืออ้างเอกสารอันเกิดจากการกระทำความผิดตามมาตรา 264, 265, 266 หรือ 267 ในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือประชาชน ต้องระวางโทษดังที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้น ๆ · ถ้าผู้กระทำผิด (ผู้ปลอม) เป็นผู้ใช้หรืออ้างเอกสารนั้นเอง ให้ลงโทษตามมาตรา 268 แต่กระทงเดียวSection 268 (using or referring to a forged document) — whoever uses or refers to a document arising from an offence under Section 264, 265, 266, or 267, in a manner likely to cause harm to another or the public, shall be liable to the penalty prescribed in that section; if the offender (the forger) is the one who uses or refers to the document, they shall be punished under Section 268 as a single count only.
ตัวบทStatutory text
มาตรา 268 ผู้ใดใช้หรืออ้างเอกสารอันเกิดจากการกระทำความผิดตามมาตรา 264 มาตรา 265 มาตรา 266 หรือมาตรา 267 ในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือประชาชน ต้องระวางโทษดังที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้น ๆ
ถ้าผู้กระทำความผิดตามวรรคแรกเป็นผู้ปลอมเอกสารนั้น หรือเป็นผู้แจ้งให้เจ้าพนักงานจดข้อความนั้นเองให้ลงโทษตามมาตรานี้แต่กระทงเดียว
Section 268 Whoever uses or refers to a document arising from the offence under Section 264, 265, 266, or 267, in a manner likely to cause harm to another person or the public, shall be liable to the punishment provided in that Section.
If the offender under paragraph one is himself the forger of the document, or himself caused the official to record the statement, he shall be punished under this Section only, as a single count.
องค์ประกอบความผิดElements of the offence
- ใช้หรืออ้างเอกสารปลอมUses or refers to a forged document — นำเอกสารที่เกิดจากการปลอม/แปลงตามมาตรา 264-267 ออกใช้หรืออ้างอิงputs to use or relies on a document arising from forgery or falsification under Sections 264-267
- ในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือประชาชนin a manner likely to cause harm to another or the public — ใช้เกณฑ์ 'น่าจะ' เกิดความเสียหายthe test is that harm is 'likely'
- เจตนาใช้/อ้าง โดยรู้ว่าเป็นเอกสารปลอมintent to use/refer, knowing it is a forged document — ผู้ใช้ต้องรู้ว่าเอกสารนั้นเป็นเอกสารปลอมthe user must know the document is forged
อัตราโทษPenalty
คำอธิบายหลักกฎหมายDoctrine
มาตรา 268 ลงโทษ 'ผู้ใช้หรืออ้าง' เอกสารปลอม ด้วยอัตราโทษเท่ากับความผิดฐานปลอมเอกสารนั้น ๆ (ตาม 264-267) หลักสำคัญอยู่ที่วรรคสอง: หากผู้ปลอมเป็นผู้นำเอกสารปลอมไปใช้เอง แม้ครบความผิดทั้งฐานปลอมและฐานใช้ กฎหมายให้ลงโทษฐานใช้ตามมาตรา 268 'แต่กระทงเดียว' (ไม่ลงโทษซ้ำทั้งปลอมและใช้) ส่วนผู้ใช้ต้องรู้ว่าเป็นเอกสารปลอม หากไม่รู้ย่อมขาดเจตนา
Section 268 punishes the 'user or referrer' of a forged document with the same penalty as the underlying forgery (Sections 264-267). The key lies in paragraph two: where the forger is the one who uses the forged document, although the elements of both forgery and use are met, the law punishes the use under Section 268 as a 'single count only' (no double punishment for both forging and using). The user must know the document is forged; absent such knowledge, intent is lacking.
ข้อสังเกต / ประเด็นที่มักเข้าใจผิดCommon pitfalls
แนวคำพิพากษาฎีกาที่เกี่ยวข้องRelated Supreme Court precedents
- เทียบเคียงตามนัย ฎีกาที่cf. Dika10157/2559เทียบเคียงตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10157/2559cf. Dika 10157/2559
เมื่อผู้ปลอมเอกสารเป็นผู้นำเอกสารปลอมนั้นไปใช้เอง ต้องลงโทษฐานใช้เอกสารปลอมตามมาตรา 268 แต่กระทงเดียว มิใช่ลงโทษทั้งฐานปลอมและฐานใช้Where the forger is the one who uses the forged document, only the use count under Section 268 is punished — not both forgery and use.
ตัวอย่างการวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ (IRAC)Worked example (IRAC)
นาย ก. ต้องรับผิดฐานใดบ้าง และจะลงโทษอย่างไรWhat offences is A liable for, and how is he punished?
ผู้ปลอมเอกสารผิดตามมาตรา 264 ส่วนผู้ใช้/อ้างเอกสารปลอมผิดตามมาตรา 268 แต่หากผู้ปลอมเป็นผู้ใช้เอง ให้ลงโทษฐานใช้ตามมาตรา 268 แต่กระทงเดียว (มาตรา 268 วรรคสอง)A forger is liable under Section 264, and a user or referrer of a forged document under Section 268; but where the forger is the one who uses it, the use under Section 268 is punished as a single count only (Section 268 paragraph two).
นาย ก. ทำหนังสือรับรองปลอมขึ้นทั้งฉบับและลงลายมือชื่อปลอม เป็นการปลอมเอกสารตามมาตรา 264 และการนำไปยื่นต่อธนาคารเป็นการใช้เอกสารปลอมตามมาตรา 268 เมื่อนาย ก. เป็นทั้งผู้ปลอมและผู้ใช้เอง จึงต้องลงโทษฐานใช้เอกสารปลอมตามมาตรา 268 ประกอบมาตรา 264 แต่กระทงเดียวตามมาตรา 268 วรรคสอง (เทียบเคียงตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10157/2559) — ทั้งนี้หากการขอสินเชื่อครบองค์ประกอบฉ้อโกงด้วย ต้องพิจารณาการปรับบทเพิ่มเติมA made a forged certification letter in whole and signed a false signature — forgery under Section 264 — and submitting it to the bank is using a forged document under Section 268; as A is both forger and user, he is punished for using a forged document under Section 268 in conjunction with Section 264, as a single count under Section 268 paragraph two (cf. Dika 10157/2559) — and if the loan application also meets the elements of fraud, additional charging must be considered.
นาย ก. มีความผิดทั้งฐานปลอมและใช้ แต่ลงโทษฐานใช้เอกสารปลอมตามมาตรา 268 วรรคสอง แต่กระทงเดียวA is liable for both forgery and use, but is punished for using a forged document under Section 268 paragraph two as a single count.
ตัวอย่างเพื่อการศึกษาให้เข้าใจง่ายเท่านั้น มิใช่คำแนะนำทางกฎหมายเป็นรายกรณี* Illustrative example for study only — not legal advice for any specific case.
มาตราที่เกี่ยวข้องRelated sections
คำถามที่พบบ่อยFAQ
ใช้เอกสารปลอมโดยไม่รู้ว่าปลอม ผิดไหมIs using a forged document without knowing it is forged an offence?
ไม่ผิด เพราะขาดเจตนา ผู้ใช้ต้องรู้ว่าเอกสารนั้นเป็นของปลอมจึงจะผิดตามมาตรา 268No, because intent is lacking; the user must know the document is forged to be liable under Section 268.
คนปลอมเอกสารแล้วใช้เอง ลงโทษกี่ฐานIf someone forges a document and then uses it, how many counts?
ลงโทษฐานใช้เอกสารปลอมตามมาตรา 268 แต่กระทงเดียว (วรรคสอง) ไม่ลงโทษซ้ำทั้งฐานปลอมและฐานใช้The use of a forged document under Section 268 is punished as a single count (paragraph two) — not both forgery and use.